woningmarktplannen

Het Planbureau voor de Leefomgeving is kritisch op de plannen van de politieke partijen om het woningtekort aan te pakken. Vooral van het plan voor een speciale minister van wonen vraagt het PBL zich af of het verschil zal maken.

Op verzoek van het CDA, D66, GroenLinks, de SP, de PvdA en de ChristenUnie heeft het PBL hun verkiezingsprogramma’s voor de periode 2021-2025 geanalyseerd op effecten voor de leefomgeving. Het woningaanbod is voor het eerst toegevoegd aan de analyse.

Voor het eerst heeft het PBL het thema Wonen in de analyse van de verkiezingsprogramma’s meegenomen. Daarbij zijn voorstellen geanalyseerd die gericht zijn op het oplossen van het woningtekort. De analyse van deze maatregelen is kwalitatief.

Het PBL constateert dat de deelnemende partijen grote overeenkomsten vertonen in hun analyse van het vraagstuk van het woningtekort. Ook kiezen ze voor vergelijkbare oplossingen, hoewel er in de uitvoering wel verschillen zitten. Veel voorstellen – bijvoorbeeld over centrale regie op de woningmarkt of de rol van corporaties – sluiten aan bij het lopende beleid. Ze vormen geen grote trendbreuk met het verleden. Ook wanneer partijen met hun voorstellen in staat blijken een significante versnelling van de woningbouw te faciliteren, zal er aan het einde van de komende kabinetsperiode nog altijd een woningtekort zijn.

Verkiezingprogramma CDA

Onderdeel van het verkiezingsprogramma van het CDA is een plan voor woningen met speciale starterslening. Daarnaast wil de partij dat er de komende tien jaar 250.000 betaalbare koopwoningen worden gebouwd voor starters. Een op de vier nieuwbouwhuizen moet worden bestemd voor die categorie woningzoekenden, schrijft de partij in haar verkiezingsprogramma.

De prijzen van de huizen mogen niet hoger zijn dan ongeveer € 300.000. Daarnaast moet een starterslening van € 50.000 het gemakkelijker maken om een hypotheek te krijgen. Hierdoor is een lagere hypotheek nodig. De woningen zijn bestemd voor starters tot 35 jaar. Zij worden verplicht om zelf in de woning te gaan wonen en mogen het huis de eerste vijf jaar niet met winst verkopen.

Maximale prijs

Het CDA wil voor de sociale koopwoningen als maximale prijs de grens voor de Nationale Hypotheek Garantie aanhouden. Die bedraagt nu € 310.000. Gekeken wordt nog of er voor gebieden waar de druk op de woningmarkt minder groot is met een lagere grens kan worden gewerkt.

Het plan moet worden opgenomen in een Nationaal Woonplan en uitgevoerd door een minister van Volkshuisvesting. Gemeenten die nu kunnen bepalen wat voor woningen op welke plaats komen, moeten dan macht inleveren. Ze worden dus verplicht een kwart van alle nieuwbouwwoningen in de sociale koopsector te realiseren.

Verhuurderheffing

In het Nationale Woonplan, dat CDA-Kamerlid Terpstra onlangs al aankondigde, moet onder meer ook worden opgenomen dat de verhuurderheffing voor woningcorporaties verdwijnt. De corporaties krijgen dan veel meer financiële ruimte voor de bouw van betaalbare huurwoningen. Als het aan het CDA ligt, mogen ze dan ook middenhuurwoningen met een huur tot ongeveer 1000 euro per maand bouwen en verhuren.

Woningmarktplannen PvdA

Ook bij de Partij van de Arbeid (PvdA) is een premie voor startende kopers onderdeel van de woningmarktplannen in het verkiezingsprogramma.

De PvdA kondigde eerder aan miljarden te willen investeren in woningbouw en het verduurzamen van woningen. Die plannen maken deel uit van het PvdA-coronareddingsplan.

Een van de onderdelen van het plan is een investering van €14 miljard in de woningmarkt.  Daarnaast zijn er forse investeringen in duurzaamheid.

Het PvdA-coronareddingsplan bestaat uit drie onderdelen: het volledig afschaffen van de verhuurdersheffing, een Bouwfonds Volkshuisvesting en een investeringsfonds voor vitale steden en dorpen.

Met de oprichting van een Bouwfonds Volkshuisvesting wil de PvdA €10.000 beschikbaar stellen voor elke extra woning die bovenop de bestaande bouwplannen wordt gebouwd en gereed is in 2025. De subsidie geldt alleen voor woningen met een koopsom van minder dan € 300.000 of een huur  lager dan € 730 per maand. De partij wil zo 400.000 extra betaalbare woningen bouwen. De maatregel kost €8 miljard.

Niet alleen door het coronavirus, maar ook door de stikstof- en pfas-crises en de recent ingevoerde strengere geluidsnormen, dreigt de bouw van honderdduizenden woningen niet door te gaan, terwijl er een groot tekort is. Ook zijn er grote zorgen om de betaalbaarheid van nieuwbouw.

400.000 woningen verduurzamen

Daarnaast wil de PvdA in zijn woningmarktplannen €4 miljard investeren in het verduurzamen van in totaal 400.000 huurwoningen. ‘De meeste huurwoningen zijn slecht geïsoleerd, waardoor huurders veel voor hun energie moeten betalen’, aldus de toelichting bij het plan. Verduurzaming is goed voor de planeet, zorgt voor een lagere energierekening, en creëert extra werk dat nu hard nodig is.

In totaal bevat het PvdA-coronareddingsplan €50 miljard aan investeringen voor de korte en de lange termijn. Volgens partijleider Asscher “is er een groot investerings- en stimuleringspakket nodig om de economie te ondersteunen”.

ChristenUnie: miljard voor ‘Knarrenhofjes’

De ChristenUnie wil 1 miljard euro uittrekken om de komende jaren tientallen kleinschalige woonvormen te bouwen. Dat staat in het convenant ‘Waardig ouder worden 2.0’ dat de partij samen met diverse organisaties heeft opgesteld.

Zulke ‘knarrenhofjes’ moeten bestaan uit een combinatie van huur- en koopwoningen, prijzig en betaalbaar, waar bewoners beloven naar elkaar om te kijken.

Als ouderen naar zulke woonvormen verhuizen, komen hun huidige huizen vrij. Dat moet zorgen voor een betere doorstroming op de woningmarkt. Het plan wordt gesteund door Bouwend Nederland-voorzitter Maxime Verhagen en Martin van Rijn, voorzitter van vereniging van woningcorporaties Aedes.

Het kabinet trok al 20 miljoen euro uit voor ‘knarrenhofjes’ en dat bedrag wordt door de stikstofdeal die SP en 50Plus sloten met het kabinet verdubbeld. Toch heeft het kabinet volgens Segers ‘te weinig’ gedaan om woningen voor ouderen te bouwen.

D66: lagere maandlasten voor starters

D66 wil dat de maandlasten voor starters op de woningmarkt omlaag gaan. Dat kan bijvoorbeeld door een langere looptijd voor hypotheken.

De maandlasten zijn volgens de partij nu vaak erg hoog, terwijl starters over het algemeen nog niet zo’n hoog salaris hebben. Daarom wil D66 dat jonge huizenkopers ervoor kunnen kiezen om langer te doen over het afbetalen van hun hypotheek, bijvoorbeeld 40 in plaats van 30. Of dat zij er makkelijker voor kunnen kiezen een deels aflossingsvrije hypotheek af te sluiten. Door de lagere maandlasten kunnen starters dan meer spaargeld opbouwen.

VBO Kieswijzer

Branchevereniging VBO Makelaar heeft net als bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen, de Kieswijzer Wonen gelanceerd. VBO wil met dit hulpmiddel de complexe woningmarkt voor kiezers inzichtelijker maken.

84% van de mensen die de KiesWijzerWonen invulden, vindt dat er een Nationaal Bouwfonds moet komen dat de woningbouw op gang blijft houden. Daarnaast is 86% voorstander van een keurmerk voor verhuurders of verhuurbemiddelaars.

Ook Vereniging Eigen Huis (VEH) heeft de standpunten van de verschillende partijen op het gebied van onder meer hypotheekrenteaftrek en betaalbaar wonen op een rij gezet.

Groenlinks pleit voor huurplafond naar Berlijns voorbeeld

Groenlinks wil naast de terugkeer van een minister van volkshuisvesting en betere huurbescherming, onder meer voor elke huurwoning een huurplafond invoeren. Dat staat in het deel ‘Eerlijk wonen’ van het verkiezingsprogramma van Groenlinks. De partij verwijst naar Berlijn als voorbeeld waar uit de hand lopende huurprijzen met succes zijn aangepakt. Op de website van Groenlinks kunnen huurders zelf berekenen wat een eerlijke huurprijs zou zijn voor hun woning.

VVD: ‘woningen bouwen, geen ministerie!’

De VVD is mordicus tegen het optuigen van een nieuw ministerie van Volkshuisvesting Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM). ‘De mensen thuis verwachten dat we woningen bouwen, geen nieuw ministerie!’ stelt VVD-Tweede Kamerlid Daniel Koerhuis (40).

De VVD ziet ook weinig heil in het afschaffen van de verhuurderheffing of het instellen van een maximumhuurprijs. “De beste bescherming die we huurders kunnen geven is: meer nieuwbouw”, zegt Koerhuis in een debat in Dagblad Trouw.

‘Bouwen, bouwen, bouwen!’ is het belangrijkste programmapunt op het gebied van wonen in het verkiezingsprogramma van de VVD. Er moeten in Nederland veel meer koopwoningen bijkomen, vindt de partij. De overheid moet zich daar meer mee bemoeien, bijvoorbeeld door te zorgen voor voldoende bouwlocaties. Bovendien wil de VVD een nationaal bouwfonds, zodat de overheid ook zelf in de bouw van betaalbare koopwoningen kan investeren. Ook wil de VVD starters beschermen tegen beleggers die op grote schaal starterswoningen opkopen.