Tot nu toe verzorgde de notaris bij de financiële afhandeling van de onroerendgoedtransactie de betaling voor geleverde diensten aan een beperkte groep derden. De makelaar behoorde tot die kleine groep derden die kon uitgaan van deze zekerheid van betaling. Dit was voor alle partijen een transparant gegeven. Nu het erop lijkt dat de KNB deze regeling wil afschaffen, zal de consument zelf de makelaarsrekening en alle andere betalingen rondom de woningtransactie op zich moeten nemen. De tijd van één factuur voor de consument is dan voorbij. Bovendien zal de betaling voor geleverde makelaarsdiensten dan veel eerder plaats moeten vinden om financiële risicos voor de makelaar te voorkomen. Ook daar is de consument niet bij gebaat omdat hij of zij nog niet over de verkoopsom of de hypotheeksom kan beschikken.
Maar ook de makelaar heeft grote bezwaren tegen de mogelijke afschaffing die wellicht in februari al wordt beklonken. De zekerheid dat betaling voor geleverde diensten zal plaatsvinden, valt eigenlijk weg. Alle betalingen komen tenslotte bij de akte van levering en de notaris samen. Het is dus logisch dat dan en daar verrekening van kosten plaatsvindt. De notaris zorgt voor de afwikkeling. Daar wordt hij of zij voor betaald. De makelaar kan het zich niet veroorloven rustig af te wachten of betaling na maanden van de geleverde diensten zal plaatsvinden nadat bijvoorbeeld de oude hypotheekschuld is verrekend. Dat kan van geen één ondernemer worden verwacht. Zelfs niet van een makelaar.
Dit probleem wordt ook gesignaleerd door het ministerie van Veiligheid en Justitie. Zij zien dat de huidige praktijk van courtagebetaling een belangrijke bijdrage levert aan een soepele financiële afwikkeling van de woningtransactie. Maar tegelijkertijd willen zij het gebruik van de derdengeldenregeling ook verder aan banden leggen om frauduleuze praktijken via deze regeling te voorkomen. Maar ook hier gooit dus een klein aantal fraudegevallen roet in het eten voor een al lange tijd goed werkende regeling. Het ministerie zou een zelfregulerende oplossing tussen de notarissen en de makelaars dan ook met belangstelling tegemoet zien. En daar ligt nu de taak van de makelaars. En van de notarissen. Want het is ook in hun belang om tot een voor alle partijen bevredigende oplossing te komen. Niet alleen omdat zij met handhaving van de regeling hun goede service richting consumenten kunnen handhaven. Maar ook omdat zij zelf in hun betaling voor geleverde diensten tot de derdengelden behoren. Ook zij komen voor financiële onzekerheid te staan als deze betalingen aan derden worden geschrapt. Kortom, alleen maar verliezers. Laten we gauw om de tafel gaan.
Hans van der Ploeg, directeur VBO Makelaar, www.vbo.nl
