De woningmarkt inclusief de bouwsector en alle aan de vastgoedsector gelieerde branches zijn samen goed voor ongeveer 25% van onze nationale economie. Als deze sector halveert, en dat is sinds 2009 gebeurd, laat het zich gemakkelijk verklaren wat de gevolgen van de crisis op de woningmarkt zijn. Meer werklozen, minder belastinginkomsten, extra bezuinigingen bij de overheid, lastenverzwaringen voor de burgers et cetera. Burgers die het vertrouwen kwijtraken en een rem zetten op de uitgaven, vooral wat duurzame goederen betreft. Totale economische schade in deze periode: 100 tot 150 miljard euro. Wij zien helaas nog geen acties van de overheid die de woningmarkt de prominente economische rol van weleer kan terugbezorgen.
De veroorzakers
Wie waren ook al weer die veroorzakers van de crisis op de woningmarkt? Het is wrang om te constateren, maar het zijn dezelfde economen, planbureaus en politici van zoëven die de crisis hebben gemaakt. Het begint eind 2008 als mevrouw Pernot van de Vereniging Eigen Huis bij Pauw en Witteman zegt haar leden te adviseren nu maar even geen huis te kopen. De bestuursvoorzitter van de Rabobank roept dat de huizenprijzen in Nederland ook wel eens met 30% kunnen dalen, dit terwijl de economen van dezelfde bank een neutrale prijsontwikkeling voor 2009 voorspellen. De negatieve teneur is gezet en wordt elk kwartaal wel teruggevonden in de kwartaalvoorspellingen van banken en planbureaus. Vele fabels doen de ronde: nergens zijn de huizenprijzen zo hoog als in Nederland. Nederlanders gaan gebukt onder veel te hoge hypotheekschulden, Nederland gaat failliet aan de hypotheekrenteaftrek. De woningmarkt moet worden hervormd.
Zware gevolgen voor burgers en economie
Vanuit consumentenoogpunt bezien, is het dan heel logisch dat deze de kat uit de boom kijkt en een afwachtende houding aanneemt. Het woningaanbod neemt toe en verkopers en kopers zitten op elkaar te wachten. Inmiddels zijn de huizenprijzen in Nederland met 15 tot 20% gedaald. Veel erger nog is dat het aantal transacties met meer dan 50% is afgenomen. Ook dat massas woningeigenaren, die de laatste acht jaar een huis hebben gekocht, kampen met een hypotheekschuld die hoger is dan de woningwaarde. Allemaal de schuld van de al eerder genoemde onheilsprofeten. Zouden zij zich ooit verantwoordelijk voelen voor de economische schade die zij hebben aangericht? Zullen burgers ooit hun schade kunnen verhalen bij de eindverantwoordelijke in deze, de overheid?
Actuele situatie minder ongunstig
De actuele situatie is gelukkig minder ongunstig. De gemiddelde koopsom schommelt al 12 maanden, zonder schokkende dalingen, rond het niveau van 215.000. De overdrachtsbelasting is verlaagd tot 2% en ook de hypotheekrente is flink gedaald. Kopers van nu zijn wat rentelasten betreft 35 tot 40% goedkoper uit dan vier jaar geleden. Aan de andere kant zien we dat huren alsmaar blijven stijgen. Goede rekenaars zullen weer vaker voor een koopwoning gaan kiezen. Mits er een einde komst aan de angst voor verdere forse prijsdalingen. En die periode lijkt nu aan te breken. De komende maanden verwacht ik een licht herstel van de woningtransacties en een gemiddelde koopsom die niet veel zal afwijken van die van de laatste 12 maanden.
Leo van de Pas
Woningmarktcijfers.nl
